Behoefte aan een nieuw model.

Dit artikel werd voor het eerst gepubliceerd in Truth Is All That Matters op 5 november 2006.

Vroeger moest de mensheid, wij dus, leren omgaan met de verschrikkingen van het raadselachtige bestaan in een wrede en onverzoenlijke wereld. In beginsel gebeurde dat door het met onvoorwaardelijke godvrezende devotie geesten en goden te eren; we knielden en baden tot hen als de bron van alle goede en slechte dingen die ons overkwamen. We zochten allerlei manieren om ze gunstig te stemmen en onszelf zodoende te beschermen tegen de duistere en onbegrijpelijke krachten en hun ondoorgrondelijke beweegredenen door middel van offers, sjamanen, rituelen, bijgelovige ceremoniën en dergelijke en door vernederende onderwerping aan hun wil.

En toen, zo'n 2.500 jaar geleden, weekten we onszelf langzaam los uit die duistere verwarring en ontstond het idee dat de waarheid over alles in onszelf te zoeken was. Die verschuiving veroorzaakte het ontstaan van alle religies en non-animistische spirituele opvattingen die heden ten dage nog opgeld doen. In India ontstonden uit dit verrassende inzicht de Veda's, de Upanishads en de leringen over vedanta, dvaita en advaita: God zit van binnen, de waarheid huist van binnen, bevrijding uit het lijden en verwarring zit binnen in ons en de absolute werkelijkheid is ook in ons binnenste te vinden.

In het begin van die verschuiving kwam de Boeddha in ons midden en Hij drong erop aan ons te allen tijde te verlaten op onze natuurlijk intelligentie en ons gezond verstand in dit avontuur. Hij vertelde ons niets te geloven, zelfs niet te geloven wat hij zei, wanneer dat niet overeenstemde met wat we zelf konden inzien en begrijpen. Maar we schonken hem geen aandacht en gaven er de voorkeur aan, zoals altijd, iemand anders te zoeken om in te geloven; iemand anders op wie we een beroep konden doen, als het ging om het vinden van waarheid, een ander die kon voldoen aan ons verlangen, een eind te maken aan onze ellende en verwarring. Het model dat we verzonnen teneinde het oude model te vervangen, was opnieuw het oude model, nu compleet met goeroes zonder scrupules, teachers die veel slimmer waren dan wij konden bevroeden en transcendente mystieke meesters in plaats van de oude goden en geesten en duistere krachten.

Dit model wordt heden ten dage nog steeds in ere gehouden, zowel in het Oosten als in het Westen. We zoeken goeroes, leraren, predikanten en spirituele wezens van allerlei pluimage en we verwachten door hen te worden gezegend en verwerkelijkt en speciale gunsten in ruil voor onze aanbidding. Wij, de studenten, de aanbidders en de smekers, zitten verlangend aan de voeten van onze meesters in afwachting van een beetje energie of een bepaald bewustzijn, en verwachten daardoor met een schok uit de droom van onschuld en onwetendheid te ontwaken en ons normale bewustzijn te overstijgen en in een staat terecht te komen die ons verstand verheldert, maar eigenlijk vernietigt. We verlangen naar iets dat ervoor zal zorgen dat er een eind komt aan het ego en ego-gedachten en een nieuwe, pure en blanco realiteit zal scheppen, waarin alles duidelijk zichtbaar is en waarin vrede, vrijheid en liefde ongehinderd en vrijelijk zullen heersen.

We zoeken soms ook leraren die ons occulte oefeningen en technieken bijbrengen, waardoor de mist van neurotische impulsen, negatieve emoties, valse stimuli en andere vormen van zelfverraad zal optrekken, in het geloof dat de waarheid aan onze waarneming wordt onttrokken door de gewoonten van het verstand. We denken dat, wanneer we slechts een moment van grote helderheid kunnen vinden waardoor de waarheid met geweldige kracht zou gaan schijnen, dat de dikke, vette en hete rook van zelfverraad en stompzinnige zelfbetrokkenheid, die zo karakteristiek is voor al onze gedachten en wensen, zal optrekken. Bovendien menen we dat als we onze gedachten nu maar verbeteren en herstellen en schoonmaken dat dan alles goed komt.

Dit model hangt hier nu al ongeveer 2.500 jaar rond en heeft ons toch niet gebracht wat we ervan verwachtten, anders hadden we intussen wel minder haat en geweld en wreedheden gezien. Zou er nu al niet een grote menigte verlichten onder ons zijn, die hun wijsheid en vrede over de gehele mensheid zouden uitstralen? Zouden we deze vragen nog steeds moeten beantwoorden onder mysterieuze verwijzing naar wijzen die aan het zicht onttrokken zijn? Of door onze toevlucht te moeten nemen tot opvattingen dat alles nu eenmaal is zoals het is? Het is nu 2.500 jaar geleden en nog steeds wordt ons verteld dat verwerkelijking slechts is weggelegd voor enkelen onder ons. Hoe is dat mogelijk? Hoe verdraagt zich dat met het feit dat de Boeddha ons voorhoudt dat we moeten vertrouwen op onze aangeboren intelligentie? Is dat redelijk?

We hebben heel hard behoefte aan een nieuw model, een model dat voortkomt uit het onvoorwaardelijke begrip dat de absolute kern, het enige en echte hart van wat hier mogelijk is, het eenvoudige inzicht is dat we werkelijk zijn wie we zoeken en dat de enige oorzaak van alle verwarring en lijden om het even wat, berust op het verkeerde geloof over wat we zijn. En dat de enige oplossing voor dit probleem slechts de waarheid is — de waarheid die de vanzelfsprekende, alom aanwezige werkelijkheid is van ons zijn. In het nieuwe model zullen velen bevrijd zijn van de leugen over de valse identiteit en zij zullen degenen die daar nog mee worstelen met raad en daad bijstaan als echte leraren. In het nieuwe model zal duidelijk zijn dat een goede leraar zich dienstbaar opstelt en zich niet zal laten voorstaan op een zogenoemde ‘voorsprong'. We hebben behoefte aan een nieuw model, waarin we op onze eigen onvervreemdbare en diepgewortelde intelligentie en scherpzinnigheid kunnen vertrouwen, teneinde het kaf van het koren te kunnen scheiden.

Vertaling uit het Amerikaans door Jan P. Smith, Zoetermeer, Nederland.

© 2008 John Sherman. Enkele rechten voorbehouden.

Terug