Het Enige Dat Werkt

Uittreksel van een bijeenkomst met John Sherman in Westlake Village, Californië op 25 juni 2006

Het is makkelijk om in dit leven voor eens en voor altijd af te rekenen met lijden, ontevredenheid en verlangen. Het is zelfs veel makkelijker dan je je kunt voorstellen. Mijn ervaring is, dat de moeilijkheid schuilt in het door het rookgordijn van onze spirituele denkbeelden kunnen ontwaren van de handleiding. Er zijn in de menselijke geschiedenis vele grootse wezens verschenen, die allemaal ongeveer dezelfde boodschap voor ons hadden en die er eenvoudig samengevat op neerkomt, dat wij op zoek zijn naar ons zelf, wij zoeken allemaal de waarheid over ons zelf.  

Niet geheel toevallig zijn al die wezens in spirituele tradities verschenen. Dat is waarschijnlijk de aard van het beestje. Ze doken allemaal op in een of andere spirituele traditie en zo zijn we in de VS in de ban geraakt van leraren uit oosterse tradities. Ik denk wel eens, dat onze gebrekkige kennis van de taal, zinsbouw en beeldvorming van die oriëntaalse tradities, de belangrijkste reden is dat we er meer belang en authenticiteit aan hebben toegeschreven, dan we hadden gedaan bij een traditie waarmee we wel bekend waren geweest.

We horen hun exotische ideeën over verlichting en zelf-realisatie aan, ideeën die gaan over het zelf en over godsbewustzijn en Atman en we denken te weten dat de vanzelfsprekende stralende waarheid waarover die mensen het hebben, iets te maken heeft met de context waaruit die ideeën voortkomen. Zodra we dus maar iets vernemen dat te maken heeft met de fundamentelle vraag over wat ik ben, refereren we voor een directe bevestiging van onze vermoedens en ideeën aan oosterse uitdrukkingsvormen als soetra’s, shastra’s of Upanishads. Het is erg moeilijk om de dikke mist van spirituele begrippen die ons zo in de ban houden, te laten optrekken.

In de afgelopen zeven jaar heb ik mogen spreken in groepen zoals deze, met mensen die heel wat spiritueel inzicht hebben vergaard. Ik spreek echter ook in groepen met "gewone, normale" mensen, die geen of nauwelijks enig spiritueel inzicht hebben, mensen die niet tevreden zijn met hun leven en niet weten wat daar de reden van is, maar die veelal vermoeden dat het gewoon zo moet zijn. Die mensen hebben geen spiritueel inzicht waaruit ze troost of aanmoediging kunnen putten. Ik merk eigenlijk voortdurend dat juist die mensen meestal direct verstaan wat ik te vertellen heb. Ze reageren vaak met: "O, ja, natuurlijk, zo zit het dus! Wow! Nu snap ik het!" Bij mensen die zich verdiept hebben in vergevorderde, subtiele en verfijnde spirituele praktijken, bljkt vaak dat ze over het algemeen niet zo snel oppikken wat ik vertel. Zij zoeken voortdurend in hun spirituele referentiekader van gewoonten, tradities, geschriften, leringen en wat dies meer zij, om te kunnen begrijpen en / of bevestigen dan wel ontkennen wat er wordt gezegd. Op die manier is het moeilijk door die dikke mist van spiritualiteit, die ze in feite dwarszit, heen te prikken.

Dat is het moeilijke van alles. Het makkelijkste echter, is ophouden met alle verdriet, pijn, verlangen en ontevredenheid. Wanneer ik dit zeg, zie ik heel duidelijk in, dat dit op zich weer deel uitmaakt van de ons zo vertrouwde spirituele traditie. Ik bedoel, hoe vaak is het al niet gezegd "je moet breken met alles wat je weet, het is juist het niet-weten waarnaar je op zoek bent. Je moet je ontdoen van al die spirituele gewoonten en gebruiken om achter de waarheid te komen." Dat is dus net zo goed onderdeel van die hele spirituele traditie. Zoals we hier bij elkaar zitten, weten we precies waar het over gaat, omdat we het allemaal al zo vaak hebben horen vertellen.

De tradities waarover ik het heb, die uit het boeddhisme en advaita vedanta, zijn allemaal heel mooi en buitengewoon onderhoudend. Ze zijn inhoudelijk zeer subtiel en voorwaar hartverwarmend en wonderbaarlijk om te lezen. Ik heb er hoe dan ook niets op tegen, behalve een ding: ze werken niet. Ze werken eenvoudig niet. Ik bedoel dat wij gedurende ongeveer 3.000 jaar op deze spirituele tradities en leringen hebben vertrouwd en gebouwd en nog steeds in dezelfde positie verkeren als voorheen.

Het maakt niet uit welke praktijk je neemt — pranayama, en meditatie-oefeningen, mantra, japa, visualisaties, ademhalingstechnieken, naar blinde muren staren, shaktipat,  om het even wat. Voor elk van die methoden geldt weliswaar dat er mogelijk ooit iemand geweest is, die zich er heel erg in verdiepte, met als resultaat dat hij de waarheid over zichzelf leerde kennen; of iemand die plotseling werd overweldigd door een moment van absolute helderheid, waardoor hij zich er naderhand op begon toe te leggen anderen aan te moedigen die methode ook te volgen, maar voor vele anderen bleven dergelijke ervaringen uit of de effecten ervan bleken na verloop van tijd weer te verdampen. Geen van die methoden heeft er blijk van gegeven ook maar iets met de werkelijkheid uitstaande te hebben. Geen enkele methode werkt. Niets van wat wij hebben verzonnen  en geprobeerd, werkt. Dat is de reden waarom wij ons sinds mensenheugenis nog steeds in dezelfde vervelende situatie bevinden, dezelfde situatie van agressie en haat, van verraad en bedrog, van ellende, verdriet, isolatie en afscheiding. Hoe mooi en fantastisch die methoden ook mogen zijn, ze hebben ons na drie millennia nog geen steek verder gebracht.

Als we bij elkaar komen voor het zoeken van waarheid, zijn deze methoden en oefeningen klaarblikelijk van geen enkel nut voor ons, net als alle verhalen die we allemaal wel kennen uit de mooiste boeken, toneelstukken of films: we hebben er hier niets aan. Overigens betekent dat geenszins, dat al die verhalen op onzin berusten; ze zijn alleen niet te gebruiken voor iemand die zich werkelijk wil ontdoen van al het lijden, het verdriet en het gevoel van ontevredenheid in dit leven, op dit moment.

Ik vraag mensen niet zich af te keren van wat ze doen of af te zien van bepaalde oefeningen die nuttig zijn gebleken, onderhoudend waren of verzachtend werkten, zelfs niet als het oefeningen zijn die hen zouden kunnen schaden. Ik zal nooit iemand in overweging geven te stoppen met welke methode of beoefening van wat dan ook.

Geen enkele spirituele, materiële of psychologische praktijk heeft echter iets uitstaande met de werkelijkheid. Als het nodig is dat we heilig worden, dat het verstand moet worden getransformeerd, getranscendeerd, of zelfs het zwijgen moet worden opgelegd, dan klopt er iets niet. Als het voorschrift luidt, dat verstand compleet leeggemaakt dient te worden om ons in staat te stellen de werkelijkheid te zien en los te komen van ons verdriet, dan zijn we echt diep gezonken.

Wat ik het liefst zou willen zien, is dat iedereen eens met een frisse blik opnieuw kijkt naar hetgeen ons door de grote meesters is voorgehouden, zonder zich te laten beïnvloeden door alle commentaren erover. Alles wat ons verteld is, komt er namelijk op neer dat er geen enkel ander probleem is, dan het verkeerde geloof dat we hebben over wat we zijn. Dat is de boodschap die zij allemaal hadden. Het enige probleem is dat verkeerde geloof over wat wij zijn en dat is vergelijkbaar met onze alles verterende dweperij met spirituele denkbeelden. De hele werkelijkheid die we als die van ons zelf beschouwen, is dit bedrieglijke geloof. Alle pogingen die we ondernemen om iets aan ons leven te veranderen, over ons goed of slecht zijn, om ons verstand en onze emoties te transformeren — ze vinden allemaal plaats binnen de entiteit dat wij een verkeerd geloof hebben over wat we zijn. Niets van wat we op het verstandelijke vlak ondernemen, helpt ons — corrigeren, loslaten, helder worden of stilzijn, dit doen en dat laten, niets helpt.

Dat hoort allemaal bij het verschijnsel dat we ten onrechte geloven te weten wat we zijn. Daarom zie ik ook geen enkele aanleiding om wie ook aan te raden dat het beter zou zijn de ene spirituele oefening in te ruilen voor een andere, of om kalm aan te doen, of alles los te laten waaraan men meent te moeten blijven vasthouden. Blijf er vooral aan vasthouden, als het voor deze satsang geen consequenties heeft, want ook hier is het volstrekt niet relevant. Hunker zoveel als je kunt naar verlichting, dat is in orde, het geeft niet. Het kan geen kwaad, het doet je niets en het werkt ook niet tegen je. Verlang met heel je hart naar een spirituele ervaring, ook dat is geen probleem. Het heeft helemaal niets met jou te maken. Alle inspanningen die wij ons in deze wereld getroosten om alles wat we doen in overeenstemming te brengen met wat wij mooi of leuk vinden en als onze waarheid beschouwen, zijn oké. Ze brengen ons echter niets, behalve vermaak en dat houdt ons bezig, meer niet.

Eigenlijk is het heel eenvoudig. Het is zo simpel dat het alle begrip te boven gaat. Ons enige probleem is ons verkeerde geloof over wat we zijn, hetgeen ten grondslag ligt aan een heel scala van concepten als ego-moord, vernietiging van het ego, ons ontdoen van het ego, ons ego overstijgen, het bestaan ervan ontkennen, ego zus en ego zo. Het ego, ons ego, altijd dat andere ding. Als het werkelijk waar is dat het enige probleem ons verkeerde geloof is over wat we zijn, of dat nu wel of niet met ons ego van doen heeft, dan is het impliciet onmogelijk dat een ander geloof dat wel teniet zou kunnen doen. Als wat al die figuren ons verteld hebben, waar is, dan heeft het herstellen van ons oude geloof ook geen resultaat. Niets, wat tot nu toe is geprobeerd of waarnaar in het verleden verwezen werd, kan iets aan dat verkeerde geloof veranderen. Niets kan de leugen herstellen, behalve de waarheid. Als het enige probleem dat er is, te maken heeft met ons foute geloof over wat we zijn, dan ligt de oplossing ervan overduidelijk en vanzelfsprekend besloten in het kennen van de waarheid over wat we zijn.

Iets anders helpt niet, al het andere is uitstel. Niets kan ons kwaad doen, niets wat wij vanuit ons verstand doen, is schadelijk, maar het doet ons ook geen goed, behalve dan dat het ons bezighoudt en onze liefdesrelatie met het verhaal over onszelf in stand houdt. Want dat is precies zoals ik mijzelf zie, toch? Dit wonderbaarlijke, magnifieke verhaal dat, voor zover ik mij kan herinneren, ergens lang geleden begon en tot op de dag van vandaag doorgaat en, naar het zich laat aanzien en als God het wil, ook nog wel even zal doorgaan. Het is dit wonderlijke verhaal van mij als mens die, na een aantal moeilijke kinderjaren en wat wisselvalligheden tijdens de adolescentie, volwassen werd en uiteindelijk inzag dat het probleem spiritueel van aard was en niet materieel. Iemand  die inmiddels via allerlei spirituele oefeningen diep begrip heeft bereikt en vele verlichte spirituele ervaringen en samadhi heeft mogen proeven. Die ervaringen kwamen en gingen, kwamen en gingen, kwamen weer en... Dat vormt allemaal het verhaal over mij, het wonderbaarlijk, prachtige en onvergelijkbare verhaal over mij. Niets ervan heeft ook maar enige consequentie, alles wat ik bereikt of verloren heb, heeft ooit een enkel gevolg gehad.

Dat is het opmerkelijke, radicale en revolutionaire inzicht dat ons wordt geboden, dankzij Ramana Maharshi. Hij stuitte op de waarheid toen hij zestien jaar was, voordat hij op enigerlei wijze kon zijn beïnvloed door het hindoeïsme en de advaita-traditie. Dat is ons geluk, want Ramana heeft, meer dan wie ook, uitsluitend interesse in de vraag: "Wat ben je werkelijk? Hier en nu, op dit moment, wat ben je werkelijk?"

Ja ja, ik weet wel dat jullie allemaal hard hebben gewerkt aan je spirituele oefeningen. Ja, ik weet ook dat jullie allemaal hebben geprobeerd een goed mens te worden. Ik weet er alles van, maar afgezien daarvan, wat zijn jullie? Wat ben je? Goed of slecht, wat ben je nu, hier, op dit moment? Dat is het geschenk van Ramana. Ik weet het, je hebt je best gedaan met al die spiritualiteit. Houden zo, als je wilt. Blijf er ook niet aan hangen, als je er genoeg van hebt. Wat je er ook mee doet, wat ben je, nu en hier, op dit moment?

Vertaling uit het Amerikaans door Jan P. Smith, Zoetermeer, Nederland.

© 2008 John Sherman. Enkele rechten voorbehouden.

Terug