Er Hoeft Niets Te Worden Veranderd Aan Mijn Verhaal

Uittreksel van een bijeenkomst met John Sherman in Ojai, Californië op 9 september 2006.

Alle leringen van Ramana Maharshi kunnen worden teruggebracht tot twee eenvoudige punten. Ten eerste is het enige probleem dat ik heb, het onjuiste idee over wat ik ben en ten tweede, de enige oplossing voor dat probleem is de waarheid over wat ik ben. Zo eenvoudig is het.

Die waarheid is nooit ver van ons vandaan. Er wordt niets van je geëist om die waarheid te vinden. Er wordt geen begrip gevraagd voor wat dan ook. Er behoeft ook helemaal niets te worden veranderd aan het verhaal over wat je bent. Je hoeft er zelfs niet voor in therapie te gaan. Er wordt absoluut niets gevraagd, behalve dat je ziet wat je bent. En natuurlijk beginnen de problemen pas echt wanneer je het besluit hebt genomen om op zoek te gaan naar de waarheid over wat je bent.

Ik ben hier. Het feit dat ik hier ben is eigenlijk het enige dat ik zeker weet. Er is niets anders dat ik weet of kan weten, behalve dan dat ik hier ben. De rest is allemaal onderdeel van een verhaal, allemaal onzin, iets om na te komen of aan vast te houden. Maar ik ben hier en daar ben ik absoluut zeker van. Geen mens ter wereld kan mij over de zekerheid dat ik hier ben op andere gedachten brengen. Er is geen lering, geen trancetoestand, geen hypnose, geen siddhi, noch een kracht die me ervan kan overtuigen dat ik niet besta. Er zijn krachten die me kunnen afleiden, me op een bepaalde manier kunnen vermaken of mijn gemoedstoestand kunnen beïnvloeden, maar er is geen kracht, waar ook ter werel — zelfs die van God niet — die kan bewerkstelligen dat ik ga geloven dat ik niet hier ben.

Je kunt er zeker van zijn dat je echt hier bent. En waar denk je dat die zekerheid vandaan komt? Hoe komt het dat je zo zeker bent van je zaak? Wat in jou maakt je zo zeker van je bestaan?

Hier komt zelfonderzoek eigenlijk op neer. Alles dat nodig is om die rare opvattingen over wat je bent bij je weg te nemen, is slechts het met intentie en attentie, bewust verleggen van je aandacht naar het zoeken en vinden van die bron van zekerheid over je Zijn. Hoe moeilijk kan dat nu zijn? Je bent nooit afwezig, je bent nooit weg en je verandert nooit. Hoe moeilijk kan het zijn om consequent en aandachtig de werkelijkheid die je bent te ervaren?

Er zijn mensen die van mening zijn dat er eerst dingen moeten gebeuren om ervoor te zorgen dat jij weet wat je bent. Ik vind dat een belachelijke opstelling. Je weet al wat je bent. Er zijn ook mensen die bij hoog en bij laag blijven bij hun standpunt dat er allerlei therapiën gevolgd moeten worden om "je ego-bewustzijn meer inzichtelijker te maken" of om "het ego te ontstijgen" of er zelfs iets mee te doen zodat het makkelijker wordt door het rookgordijn van de waanzin dat ego nu eenmaal is, heen te kijken en uiteindelijk te kunnen ontwaren wie je werkelijk bent.

Dat kan niet waar zijn. Je bent ontegenzeglijk hier, ongeachte welke waanzin er in je binnenste opkomt en weer weggaat. En God alleen weet dat we alles geprobeerd hebben om het te vinden — psychologie, spiritualiteit, politiek en economie. We hebben het allemaal geprobeerd. We hebben gepoogd de dingen goed te doen, de dingen zo op een lijn te brengen dat we ons uiteindelijk bevrijd voelden van wat ons ook maar in de macht hield. Maar niets schijnt echt te helpen.

Geen therapie is er ooit in geslaagd het naïeve geloof uit te roeien dat ik mijn verhaal ben, want therapie is op zijn beurt weer werkzaam binnen dat verhaal over mij. Er bestaat ook geen enkele spirituele cursus die dat ooit voor elkaar heeft gekregen. Ik zeg dit vanuit mijn eigen ervaring en ook op basis van de leringen van Ramana Maharshi: niets van dat alles stelt ook maar iets voor. Er hoeft helemaal niets te worden gedaan aan het verhaal over mezelf om mij te laten zijn wat ik ben of te weten wat ik ben. Er hoeft niets te worden verbeterd of ontstegen. Ik ben hier. Wat ben ik?

Als het waar dat dit foute geloof het enige probleem is, dan moet het waar zijn, dat de waarheid de enige oplossing is. En de waarheid over wie je bent is altijd hier, nooit weggeweest, altijd voor jou toegankelijk. Er is niets voor nodig om nu, op dit moment even te stoppen met lezen en naar jezelf te kijken, te luisteren. Vraag je voor een enkel moment eens even af hoe je je voelt. Niet om te weten wat er in je omgaat, maar vraag aan jezelf: "Hoe voelt het om mij te zijn? Wat voelt eigenlijk dat ik "ik" ben. Waar zit dat gevoel eigenlijk?" Dat soort "rare" vragen. Het doel van die vragen is de waarheid. Het antwoord op de vragen is de waarheid over jezelf.

Er doet nog een ander verhaal de ronde in het spirituele circuit en ook dat kan ik uit eigen ervaring bevestigen. Een tijd lang ben ik gekweld geweest door het idee van de "ultieme" oplossing. Ik moest voor mezelf uitvinden hoe ik mijn verstand in een flits zou kunnen ontstijgen om daarna getransformeerd te worden in een Boeddha. Het was toch zeker waar dat zon ontwaken plotseling en onverwacht komt en onomkeerbaar is? Maar een onmiddelijke transformatie bleef uit en ook kreeg ik geen duidelijke antwoorden op mijn vragen, mijn verwarring en onwetendheid bleven voortduren en ik had na verloop van tijd de neiging om weer in mijn oude verhaal terug te vallen. Ik kon alleen maar vaststellen dat ik op een verkeerde manier bezig was geweest en om toch die ultieme oplossing te vinden, moest ik dus weer iets anders proberen te vinden, een andere cursus, een andere leraar of misschien een rode pil, of toch maar beter een gele?

Enige dagen geleden ontving ik een brief van een vrouw die me schreef: "ik ben zit ergens over in de war. Ik zag enige tijd terug een van je satsangs, waarin je vertelde dat je op het moment van de ontmoeting met Gangaji onmiddellijk bewust werd van wat je was. En toen, gedurende het eerste jaar na die ontmoeting met haar, raakte je betrokken bij allerlei spirituele ervaringen en uitdrukkingen en toestanden en wat dies meer zij. En daarna viel je terug in de hel op aarde en ervoer je de duisterste nachten van de ziel, raakte je de weg kwijt en je voelde je hopeloos ellendig". Ze wilde weten hoe dat had kunnen gebeuren. Hoe kan het dat je, wanneer je eenmaal gezien hebt wat je werkelijk bent, toch gevangen kan blijven in het verhaal van de pijn en het lijden. Het is toch waar dat wanneer je eenmaal hebt ontdekt wat je bent, je klaar bent met je zoektocht?

Nou, eigenlijk niet. Er schuilt veel stuwkracht in jouw liefdesverhouding met jouw verhaal, net zoals er momentum schuilt in de liefdevolle verhouding die ik met mijn verhaal heb. Dat is het beste verhaal dat ooit is verteld! Het is een liefdesverhaal vol met triomphen en nederlagen, met liefde en wellust, met succes en, in mijn geval, bankovervallen, bomaanslagen en schietpartijen, vluchtpogingen en herhaaldelijke arrestaties gevolgd door vele detenties. Dit is het verhaal van John Sherman en het is het beste verhaal dat ik ken. Het is een mooi en wonderlijk verhaal met veel diepgang. Waarom zou ik niet willen terugkeren naar dat verhaal? Natuurlijk val ik weer in het oude verhaal terug als de mogelijkheid zich voordoet. Ik ga er iedere keer weer naar terug, totdat ik dat niet meer doe. Totdat het onjuiste geloof dat ik denk dat ik mijn verhaal ben, voor altijd en eeuwig verdwenen is.

En zelfs dan stopt het verhaal niet. Ik bedoel, hier ben ik, in het verhaal. Alleen nu is het een gewijzigde versie van het verhaal over John Sherman, de spirituele leraar die hier tegen jou zit te praten en de John die je op dit moment het grote geschenk van de leringen van Ramana Maharshi aanbiedt. Ik geloof echter geen moment langer in het verhaal dat ik dat ben, maar het is opnieuw een verhaal, of niet? Het is echter pertinent niet waar, want het is allemaal verzonnen. Ramana zegt daarover het volgende: "Verleg je aandacht naar de herkomst van je IK-gevoel en richt je aandacht er opnieuw op en dan nog eens en daarna weer opnieuw, steeds maar weer opnieuw, tot je niet meer gelooft dat jij het verhaal over jou bent."

Ik ontdekte de leringen van Ramana toen ik in de gevangenis opgesloten zat en dus had ik helemaal geen toegang tot mijn leraar. En pas nadat ik me daar ongeveer een jaar lang tegen had verzet, begon ik toch eindelijk aandacht aan hem te schenken. Ik deed het uit wanhoop omdat ik niets anders kon bedenken. Ik richtte mijn aandacht dus op Ramana en ik hoorde hem dit zeggen: "Kijk alleen maar naar jezelf, zo vaak als je maar kunt en alles zal in orde komen. Kijk heel direct, bewust en onbevangen naar de ervaring van je zijn, wanneer je daar maar toe in staat bent en voor het overige zal worden gezorgd. Maak je geen zorgen over de voortdurende liefdesaffaire met je eigen verhaal. Maak je niet bezorgd om het voortbestaan van je bedrieglijke geloof dat jij het verhaal over jezelf bent. Het enige dat je kan doen, zodra zon mogelijkheid zich voordoet, is aandachtig en scherpzinnig naar jezelf te kijken, ongedwongen en onbevangen, onbevooroordeeld en zonder oordeel. Wees niet bang dat het zonde van de tijd is, wanneer je desondanks toch weer in je liefdesrelatie met jezelf belandt. Dat is niet belangrijk en het doet er ook niet toe. Uitsluitend de momenten die je doorbrengt met die speurende, onderzoekende en bewuste blik op jezelf gericht, brengen je tot de bewuste ervaring van wat je bent. Verdoe geen tijd met het verzinnen van allerlei onzinnige spijtbetuigingen over de kracht waarmee het verhaal over jou zich aan je blijft vastklemmen. Stop alleen maar op het moment dat het tot je doordringt en je merkt dat je je af begint te vragen: Wacht eens even, wat ben ik werkelijk? Houd op met wat je aan het doen bent en kijk naar jezelf en alles zal goed komen.

En ik kan je uit eigen ervaring verklappen, dat dit de waarheid is en dat het ook echt werkt. Iets anders werkt niet, maar dit wel. Wanneer het er over een tijdje weer in je opkomt om voor een paar seconden te stoppen met waar je mee bezig bent en kijkt naar wat je ervaart op dat moment, dan zal alles heel duidelijk zichtbaar voor je worden; de dikke en verstikkende rook van je verwarring, je dwalingen en je onbegrip zal dan optrekken. En ik zeg je, in navolging van Ramana, dat je er op een dag om zult lachen. En ik zeg met hem, dat die dag dan niet anders zal zijn dan vandaag. Er is namelijk geen enkel verschil; je hoeft helemaal niet te veranderen, er hoeft ook niets veranderd te worden. Alles dat moet gebeuren, is het laten verdwijnen van het verkeerde geloof over wat je werkelijk bent. Makkelijk zat.

Als je bepaalde bewustzijnstoestanden verwacht of mysterieuze ervaringen, dan zul je die gegarandeerd krijgen. Ze hebben echter niets te betekenen, ze zullen je niets geven en je ook niets ontnemen. Als je duisternis voor je ziel verwacht en diep lijden, zal je dat niet worden onthouden, zo beloof ik je. Je zult alles krijgen dat je verwacht, maar het zal je niets brengen of iets van je afnemen. Als je verveling verwacht en dat toch niet ervaart en je jezelf daardoor een domoor vindt, zal die ervaring je ook ten deel vallen. Maar, zoals bij al het voorgaande geldt, verwacht er niets van, want er overkomt je niets. Volg deze raad op: stop even met waar je mee bezig bent, wanneer je maar kunt en al is het maar voor een tel en kijk dan heel bewust naar jezelf. Stop en kijk en vind uit wat het is, dat maakt dat jij weet dat je hier bent. Waar komt dat gevoel vandaan, waar bevindt zich de waarnemer? Doe het zo vaak als je maar enigszins kunt en alles zal in orde komen. Dat is de belofte van Ramana en dat heb ik zelf aan den lijve ondervonden. Maak je geen zorgen over al het andere. Al hetgeen van belang is op de momenten dat je direct naar jezelf kijkt, is om te voelen hoe het is om te ZIJN. Al het andere is volstrekt niet aan de orde en doet absoluut niet terzake.

Vertaling uit het Amerikaans door Jan P. Smith, Zoetermeer, Nederland.

© 2008 John Sherman. Enkele rechten voorbehouden.

Terug