Wereldwijde Ontmoeting met John Sherman op 1 november 2008

Hier ben ik en hier zijn jullie en ik ben ontzettend blij om in de virtuele omgeving van deze ontmoeting bij jullie te zijn. Ik begin met het voorlezen van een korte e-mail die ik afgelopen woensdag ontving — het was eigenlijk de bedoeling geweest het voor te lezen tijdens de "Open House"-ontmoeting van die dag, maar ik had het te laat opgemerkt:

Ik wilde je een bondige e-mail sturen voorafgaand aan je "Open House" op het internet. Ik heb geen zelfmoordneigingen en ben ook niet uit op medeleven, ik ben rijker dan de meeste mensen op deze wereld, maar ik probeer wel oprecht in het leven te staan. Als je echter van mening bent dat deze informatie verdriet zal veroorzaken, negeer dit bericht dan maar.

Nou, ik heb geen idee wat verdriet veroorzaakt en wat niet, maar niemand kan echt getroffen worden door een oprecht e-mailbericht dat gaat over wat zich in je geest, je leven of je wereld voordoet. Hij gaat verder:

Dit is wat ik waarneem en hoe ik dat interpreteer. Tenzij ik me in beide gevallen vergis, zie ik de zin niet in van welk streven dan ook (met inbegrip van het op zoek zijn naar iets). Ik heb geen macht over het denken, het bewust aanwezig zijn van "mezelf" gebeurt automatisch en in volledige tijdloosheid — pogingen om op zoek te gaan naar "mezelf" komen pas later in mijn gedachten op en zijn vruchteloos. Het hele leven schijnt gebaseerd te zijn op angst voor de dood, zelfs voor iemand die bemiddeld genoeg is om geen enkele logische reden te hebben dat de dood aanstaande is. Het overgrote deel van ons leven vindt plaats in de tijd en inderdaad zou niemand goed kunnen functioneren wanneer de tijdloze toestand van het ontbreken van gedachten zou aanhouden. Dit leven is een mengelmoes van up en downs, van plezier en pijn en lijkt geen enkel doel te hebben. Bij het ter ziele gaan van het lichaam rest slechts tijdloosheid en geen persoon — wat gewoon zo is, ongeacht wat iemand doet. Is het leven daarom niet meer dan een onbetekenende tussenfase waarin men slechts wacht op de dood?

Je beschrijving van het leven en haar, in wezen, absurde aard, haar nutteloosheid, zinloosheid en meer, klinkt oprecht als een nauwkeurige voorstelling van wat een leven vol pijn, een leven vol verdriet, ellende en onvrede, is. Je bericht is een opsomming, het totaal van al datgene waarop de aanname dat "het leven een lijdensweg is" doelt. Ik ben er eigenlijk behoorlijk zeker van dat wie ook maar de moeite zou nemen om te reageren op je e-mail, op je opsomming van de zinloosheid van het leven, tot de conclusie komt dat dit de algemene ervaring is van de aard van het leven van ieder mens. Het schetst het beeld van hoe het voelt om mens te zijn in een leven dat zinloos is en vol pijn, verwarring, verlangen en niet krijgen wat je wilt of je niet kunnen ontdoen van ongewenste zaken, gedachten, ervaringen, emoties en dergelijke. We hebben allerhande gedachten over dingen, emoties, gewaarwording, gevoelens, verschijnselen en ze stellen niets voor, ze leiden tot onbegrip, leiden niet naar transformatie, niet tot het overstijgen van de nutteloosheid van ons bestaan. Die dingen, gedachten en gevoelservaringen hebben geen enkele betekenis; ze komen en gaan, veranderen niets, brengen geen vooruitgang, leveren niets op en kunnen wat dat betreft volkomen worden gemist.

De waarde van deze beknopte, weloverwogen en in simpele bewoordingen weergegeven voorstelling van die wereldlijke ellende, is juist de algemeenheid ervan. Hetzelfde kan gezegd worden van ieder menselijk leven: "geen controle over mijn gedachten", "van mezelf bewust zijn treedt spontaan op...", hoewel ik niet zeker ben of ik het helemaal eens ben met het idee dat bewustzijn zou optreden in tijdloosheid. Ik denk namelijk dat bewustzijn juist tijd vereist om er te zijn. Bewustzijn treedt niet op in tijdloosheid. De werkelijkheid misschien wel, maar bewustzijn zeker niet.

Met betrekking tot je stelling dat "pogingen om "mezelf" te zoeken nutteloos zijn", moet je heel duidelijk onderscheid maken tussen het werkwoord "zoeken" en "kijken" en tussen "ik ben op zoek naar mezelf" en "ik probeer naar mezelf te kijken". Dat zijn twee verschillende benaderingen. De vichara is nergens naar op zoek. Op zoek zijn naar houdt een bepaalde verwachting in, hopen iets te verwerven. Er valt niets te verwerven, er hoeft niet naar iets te worden gezocht en het zoeken hoeft ook niet te worden beëindigd. De mogelijkheid om naar jezelf te kijken, gebeurt in de tijd, natuurlijk. Ik heb dit al eens eerder gezegd en ik zal het nog eens herhalen: mijn favoriete uitspraak van Nisargadatta is die, waarin hij uitlegt dat "zij die de tijd vrezen haar prooi zijn en voor hen die niet bang zijn voor de tijd, is tijd de prooi." Uit eigen ervaring denk ik dat dit betekent dat, zolang die angst blijft voortduren, dat inderdaad precies de angst voor de tijd is; angst voor de ondergang, angst om voortdurend te falen in eindeloze pogingen om een identiteit op te bouwen, angst dat ik niet zal krijgen waarvoor ik hier ben gekomen, of dat er om te beginnen al helemaal niets te halen valt; angst die wordt bevestigd door de overtuiging dat ik hier gevaar loop en een van die gevaren is dat ik moet ontdekken dat het leven nutteloos is en geen enkele zin heeft en niets meer is dan een nutteloze interval waarin men enkel en alleen op de dood wacht. Bij afwezigheid van die angst voor de tijd, voor het tikken van de klok vanaf de geboorte totaan de onvermijdelijke dood, gekoppeld aan een soort magische gedachtekronkels (zelfs dat is niet de juiste omschrijving), die me vertellen dat ik op een of andere manier zal kunnen worden wat ik wil zijn, wordt het leven toch gezien als een voedingsbodem; of het nu gedachten betreft die te maken hebben met "verlossing en redding", zoals in bepaalde religieuze kringen wordt verkondigd, of met "het bereiken van verlichting" of "iemand te worden met zijn gedachten in tijdloosheid", zoals dat in spirituele kringen wordt bepleit, dan wel te maken heeft met het gevoel dat ik een of andere identiteit kan vormgeven of oproepen en me daarop kan richten, iets waardoor mijn onsterfelijkheid wordt onthult, waardoor ik me veilig en beschermd weet tegen de wisselvalligheid van het bestaan en het onvermijdelijk einde. Bij afwezigheid van dat alles wordt dit leven, precies zoals het zich ontvouwt, heel duidelijk beschouwd als zijnde het doel van het leven zelf.

Het doel van het leven is om te zien, te kijken. Het doel van het leven heeft niet te maken met iets worden, met het creëren van een of andere identiteit. Het heeft niets van doen met het bereiken van verlichting, heeft niets uitstaande met verlossing, transformatie, transcendentie of wat dan ook. Het doel van het leven is niet het proberen stop te zetten van de tijd, of de zekerheid dat we aan het eind ervan in het graf eindigen, uit te bannen. Jij komt niet in een graf, je bent hier. Jij bent hier.

Het doel van het leven is om alleen maar te kijken. Het doel van de hele schepping vloeit voort uit de opkomst van bewustzijn, dat de schepping op zich is, dat het leven op zich is. De evolutionaire aard van het leven houdt in dat de toestanden waarin het op dit ogenblik verkeert, voorbijgaand zijn en dat ze altijd onbestendig zullen zijn. De drijvende kracht van die evolutie, die evolutionaire kracht, blijkt er echter zelf de oorzaak van te zijn van de onmogelijkheid dat de werkelijkheid niet naar zichzelf kan kijken. Zolang er een werkelijkheid is, kijkt zij naar zichzelf. Het is juist die metafysische vereiste binnen de aard van de natuur van het zijn die de gelegenheid creëert voor de evolutionaire ontplooiing van de schepping, voor het opkomen van bewustzijn en de opkomst van zelfbewustzijn in dat bewustzijn. Het enige nut van die hele vertoning wordt gevormd doordat het dienst doet als het instrument van de schepping — ogen, oren en neus, smaakpapillen, tastzin, en gedachtevormen die opkomen en weer weggaan en die zich manifesteren als dit leven.

Je schrijft: "Is het leven daarom niet meer dan een onbetekenende tussenfase waarin men slechts wacht op de dood?" Als we in die termen spreken over het leven, kunnen we het alleen maar hebben over die begrensde luchtbel van zelfbewustzijn die beïnvloed, gekleurd, verstoord en besmuikt wordt door het gevoel van gevaar en hoop, de neiging om te ontsnappen, de zucht naar bevrijding, de hang naar bevrediging, het verlangen zich te ontdoen van ontevredenheid en de wens om iets te worden dat je bevrediging en een gevoel van bestendigheid schenkt. Dat soort leven is dit persoonlijke bewustzijn waar we voortdurend naar kijken en per abuis beschouwen als basis voor ons project om een identiteit op te bouwen. We kijken naar gedachten en de manier waarop ze voortstromen, we kijken gemoedstoestanden en de manier waarop ze komen en gaan en, gedreven door dit angst en hoop complex, zijn we niet in staat te proberen er achter te komen wat die hoop op overleven en bevrediging in het leven in vervulling kan laten gaan — wat goed is en slecht, wat ik wil en wat ik niet wil, wat ik wil zijn en vooral wat ik niet wil zijn.

Onze relatie met het leven is volledig gebaseerd op het belachelijke idee dat het om ons gaat, dat wij er toe doen, dat hier iets te behalen valt, dat er in dit moment van zelfbewustzijn iets moet worden gered, ontstegen, getransformeerd, verlicht of heel gemaakt dient te worden en geen aandacht hebben voor de alledaagse ervaring die we "ons leven" noemen, wat niets anders is dan de eindeloze ontplooiing van gedachtevormen, waaraan we een identiteit hebben gehangen en waarop we etiketten plakken met "goed", "slecht" of "anders" om onze weg te zoeken tussen dingen die we graag bij ons houden en andere waar we eigenlijk graag vanaf willen. We proberen vast te houden aan dingen die de belofte van plezier en voldoening inhouden of een beetje hoop op toekomstige bevrediging. We trachten andere dingen. die we hebben ingedeeld bij alles wat als ongewenst beschouwen, kwijt te raken, zodat we de volgende keer dat die zaken, of soortgelijke toestanden, weer opduiken er geen tijd meer aan hoeven te besteden om erover te piekeren. We herkennen ze onmiddellijk: "dat is oervervelend", "dat is ongewenst", "dat is frustratie en niet mijn wens", "dat is onwetendheid en dus ongewenst", "Dat is nu opwinding, en dat willen we wel", "dat is plezier" en "dat is tevredenheid".

Het hele project van het opbouwen van een identiteit wordt aangewakkerd door de idee dat ik moet kiezen en een identiteit in elkaar moet flansen die, naar ik hoop, zal overleven, of me al het nodige zal geven wat het onnodig maakt te moeten overleven, hoewel die hoop alle grond mist. Ik moet alle dingen, waarvan ik heb vastgesteld dat ze me niets opleveren, maar juist die beoordeling van wat nutteloos of wel goed te gebruiken is, wat goed voor me is of juist slecht, wat me bevrediging schenkt of juist niet, is gebaseerd op een extreem beperkt paradigma, dat me vertelt dat ik dit gevoel van zelfbewustzijn ben en ik het hier voor het zeggen heb; dat ik moet iets creëren dat blijvend is en waar ik niet voortdurend aan hoef te werken.

Wanneer de vichara aanslaat, kunnen gevoelens van irritatie, van frustratie en de zinloosheid over en van alles scherper, intensiever worden. Maar ik beloof je dat, hoe hobbelig die weg ook mag lijken, het hele project van de creatie van een identiteit, om te pogen iets te worden of zijn, of om te krijgen wat je wilt en kwijt te raken wat ongewenst is, gewoon oplost in onbeduidendheid en dat de werkelijke evolutionaire waarde van het opkomen van het gevoel van zelfbewustzijn binnen het bewustzijn zich heel duidelijk en helder zal beginnen af te tekenen.

We zijn hier om te kijken, dat is alles. We kijken de hele tijd. Op de voorgrond staat altijd dat automatisme van opbouwen en afbreken, van krijgen en kwijtraken, van inschatten en oordelen, dat automatisme om te zeggen "dat wil niet, maar dit wil ik wel". Dat verdwijnt na verloop van tijd. Dat heeft niets te maken met tijdloosheid en het niet hebben van gedachten. Die twee dingen zijn plezierig en best fijn en ik ervaar ze telkens wanneer ik ga slapen en soms ook overdag als ik een uiltje ga knappen, maar ons doel hier heeft niet van doen met tijdloosheid en zonder gedachten zijn. Uit tijdloosheid en niet-denken ontstaat bewustzijn, voortgestuwd door die evolutionaire beweging in de richting van wereldwijde zelfkennis, wereldomvattend zelfbewustzijn binnen het bewustzijn. Ik zeg jullie, dat bij afwezigheid van het hele project om te pogen iets te worden, van iets te willen bemachtigen en dingen kwijt te raken, deze schepping — die zelf bewustzijn is en eindeloos opwelt als een oneindig weidse, diepe en wilde rivier, buitensporig, altijd in beweging, altijd in een toestand van verandering en beweging — dat bewustzijn waar ik naar kijk en waarvan ik me eindeloos als het instrument beschouw, dit bewustzijn dat bestaat in de eindeloos opkomende en veranderende gedachtevormen en gevoelens en relaties en meningen, van begrip en het gebrek daaraan, van frustratie en tevredenheid, al die energetische verschijnselen die we allemaal een naam gegeven hebben, staan allemaal hier in hun waarlijk licht en ik staar er vol verwondering naar, net als jullie.

Ik zie niet iets anders dan jullie, maar ik ben vol verwondering en verrukking en met stomheid geslagen over deze periode waarin zelfbewustzijn opkomt in die oceaan van bewustzijn. Het maakt voor mij niet uit of dat wat er verschijnt frustratie of tevredenheid wordt genoemd. De waarheid is dat het allemaal hetzelfde is, dat het allemaal deel uitmaakt van het oneindige, veranderende beeld dat bewustzijn heet, dat de schepping is. Waar is hier nu degene die wacht op de dood? Ik zie hier niemand. De doden klagen niet over de dood; het zijn alleen de levenden die over de dood klagen.

Dat angst en hoop complex dat ons in de armen van dit nutteloze project van de opbouw van een identiteit drijft, dat we betrekken in onze spirituele en religieuze begrippen, meenemen bij onze filosofische, metafysische en politieke begripsvorming, verscheen ongevraagd, spontaan als een soort evolutionaire terugval, een evolutionair doodlopende straat. Het gevoel dat ik hier ben en in gevaar ben, het gevoel dat ik hier ben en niet krijg wat ik wil hebben, niet eens weet wat ik wil hebben, zo'n gevoel dat ik hier ben en geen idee heb waar ik moet zoeken naar wat ik wens te hebben, gevoelens dat ik hier ben maar dat wat ik juist niet wil hebben niet eens kwijtraak, is het bijproduct van een evolutionaire terugval die optreedt bij het eerste verschijnen van dat wat het ware, plotselinge ontwaken van het gevoel van zelfbewustzijn binnen het bewustzijn is, dat plaatsvond bij het allereerste ontstaan van ons leven. Als je daarmee klaar bent, hoef je niet meer te wachten op de dood en geen interesse meer te tonen om dit leven te verlaten.

In de loop van ons leven vol met ellende, hopeloosheid en frustraties, zijn we op het idee gekomen van een spirituele oplossing en beland in die geweldige ruimte gevuld met spirituele discussies, spirituele overtuigingen, ideeën en begrippen en we denken dat de ideeën die wij hebben opgedaan in die spirituele lessen ons iets bieden dat los staat van wat we zijn. We denken dat ze iets nieuws te bieden hebben, iets wat nooit eerder is geprobeerd, iets wat anders is dan wat hier nu al is. Dat is er de oorzaak van dat we, ook al gaan we ons nu bezighouden met de vichara, op grond van onze conditionering (onze zelf-conditionering) geen andere keus hebben dan op dezelfde manier naar ons leven te kijken als is verteld tijdens de spirituele lessen en discussies en opmaken uit de spirituele begrippen die vertellen hoe het zou moeten zijn. We pakken al die heerlijke, prachtige en wonderschone uitingen bij elkaar en veranderen ze in gereedschappen en grondstoffen voor het bouwproject van onze identiteit.

We denken dat we een toestand nodig hebben van tijdloosheid en niet-denken, zonder geest, zonder wensen, zonder verwarring, zonder pijn en zonder misverstanden. We maken al die dingen tot de gereedschappen en basismaterialen om een identiteit mee op te bouwen en we missen van al die dingen hun ware betekenis. We veranderen ze allemaal in hulpmiddelen: alle religieuze en spirituele lessen, filosofische en metafysische onderzoekingen naar de ware aard van de werkelijkheid, naar de aard van dingen, naar de ware natuur van het menselijk leven en haar frustraties en hopeloosheid en, natuurlijk niet alleen de hopeloosheid, maar hoop, de grote hoop op redding, verlossing, van transcendentie, van transformatie. Dat idee om iets met een bepaalde identiteit te willen worden, iets dat een vorm heeft met kenmerken, is het meest basale idee van allemaal bij het evolutionaire opkomen van zelfbewustzijn. Je kunt het niet waarnemen, kunt er niet door argumenten van afzien, je zult het nooit kunnen begrijpen en je kunt je niet ontdoen van dat knagende concluderende geloof met betrekking tot je relatie met het leven. Al die verhalen en vermaningen, liederen en geschriften, de hele verzameling van dingen die ons zijn aangereikt, nemen we echter voor waar aan, beschouwen we als leidraad en voorschrift om te proberen af te komen van onze behoeften, angsten en zorgen, en zien we als middelen die ons zullen brengen naar een nieuwe dageraad van helderheid en schoonheid. In werkelijk gaan ze echter allemaal over jou. Elk detail ervan heeft betrekking jou: iedere soetra, iedere Upanishad, iedere shastra, elke preek, iedere brief van de apostelen, elke rede vanaf iedere kansel van om het even welke religie, gaat over jou. Dat is echt wat ze te betekenen hebben: het slaat allemaal op jou. En omdat dit het geval is, zal het je niet verrassen dat het enige dat je kunt doen — en ik zeg dit uit de grond van mijn hart: iets anders zal niet helpen — is naar jezelf kijken. Er zijn dingen die tijdelijk enige verbetering teweeg kunnen brengen en wat comfort kunnen bieden en je helderheid van voorbijgaande aard kunnen verschaffen, maar geen ervan dragen bij aan het beëindigen van het gevoel dat het leven niet deugt en het idee dat het leven een grote lijdensweg is.

Als je in de spirituele arena bent verzeild bent geraakt door al die lessen, ideeën en concepten en al die mooie, zoete, wonderbaarlijke inzichten, zul je gemerkt hebben dat ze allemaal over jou gaan. Kijk eerst naar jou, voorafgaand aan wat dan ook. Kijk naar jezelf. Niet naar je ware zelf, niet naar je zijn, niet naar tijdloosheid, of naar het niet-denken, niet naar je geest, noch leegheid, helderheid, vrijheid, bevrijding of God, niets van dat alles. Kijk alleen naar jou, het gewone alledaagse jij die aan de basis staat van de hele show. Jij staat aan de wieg van alles, echt waar. En jij bent hier, jij bent nooit afwezig. Jij bent het meest alledaagse van de hele schepping. Jij bent nooit afwezig, verandert nooit, je bent onaangeroerd, onbewogen, en ongedeerd; je bent zoals je altijd ben geweest en je bent absoluut voor altijd voor jezelf toegankelijk.

Omdat we nu altijd onze aandacht gericht hielden op de onbewuste constructie van onze identiteit en daar al gedurende zoveel generaties, duizenden en duizenden jaren achtereen, zo intens mee bezig zijn geweest, weten we niet hoe ik voelt. Ik bedoel, we weten het wel, omdat ik er nooit van gescheiden ben, omdat ik nooit niet hier ben, maar ik weet niet dat ik weet hoe ik voelt, ik denk dat ik mezelf moet zoeken op de plaats waar de identiteit wordt samengesteld, in die luchtbel van het persoonlijk bewustzijn, dan wel in een of ander idee dat ik heb opgedaan door iets dat ik heb gelezen of gehoord, of door meditatie, spirituele ideeën als niet-denken, leegheid of bewustzijn. We zoeken altijd in dezelfde omgeving, die van de opbouw van de identiteit, de plaats waar alle bouwmaterialen worden samengevoegd. Natuurlijk zoeken we juist daar. We zoeken op de plaats waar het allemaal gebeurt en kijken of er iets is veranderd. Wat is daar veranderd? Is het denken verdwenen? Ik weet wel dat alle meesters ons vertellen dat niet-denken het doel is van alle streven, maar is het denken verdwenen? Natuurlijk niet. Is de verveling dan misschien vertrokken? Ook niet, natuurlijk. Er is nog steeds dezelfde verveeldheid als uit het verleden, dus ook dat moet hier nog steeds aanwezig zijn. Ben ik soms onsterfelijk geworden? Welnee, dit lichaam wordt nog steeds met de dag ouder. Zijn de ervaringen van frustratie en verwarring dan weg? Och nee, natuurlijk niet...

Wat verdwijnt, wanneer je bewust begint met de vichara, is iets waarvan je nooit het vermoeden had dat het er überhaupt was en waarvan je dientengevolge mogelijk pas na lange tijd zal merken dat het afwezig is, is die hele veronderstelling dat "ik hier ben om iets te worden. Ik ben hier om iets goeds te doen. Ik ben hier om de juiste weg te zoeken. Ik ben hier om aan het hier te ontsnappen." Die veronderstelling zal verdwijnen; vanaf het allereerste moment waarop je met andere ogen, eerlijker en met hernieuwde nieuwsgierigheid je aandacht begint richten op dat waar ik het over heb wanneer ik over jou en jij spreek; vanaf het moment dat je serieus en oprecht in het project stapt om een glimp op te vangen van jezelf, van de werkelijkheid omtrent jou, van dat wat nooit afwezig is, van de zekerheid van zijn die jij bent. Die veronderstelling is nu al aan het verdampen. Zodra die premisse verdwenen is, is het leven wat het altijd al was. Het is zoet, het is dramatisch, heerlijk, beangstigend, bevredigend en frustrerend, het is de gehele verwondering over elke beweging, iedere vorm en alle energie, van alles dat komt en gaat.

Jij bent slechts de kijker. De waarnemer van dit alles — zoals je altijd al bent geweest. En jou interesse in het idee dat hier een project aan de gang is voor het vervolmaken van persoonlijk bewustzijn verdwijnt. Dan pas zie je het doel van dit leven. Dan zie je eigenlijk pas, ofschoon je dat onbewust altijd al wist, het doel van de evolutionaire opkomst van bewustzijn in de werkelijkheid. Dan pas zie je het doel en de betekenis van het evolutionaire opkomst van zelfbewustzijn in het bewustzijn. Dan zie je , zoals je altijd al zag, het doel en de betekenis van de schepping zelf.

Dit is dus wat ik zeg: er is maar een ding dat werkt en het maakt mij absoluut niet uit hoe en op welke manier daarover in spiritueel correcte termen gesproken kan worden. Ik ben eigenlijk best wel goed thuis in spiritueel correcte terminologie, maar mijn interesse daarin is volledig verdwenen. Het heeft geen zin verbanden te leggen tussen spirituele, religieuze en filosofische terminologie en de werkelijkheid die je reeds ziet. Mijn ervaring is dat men interesse verliest in al die gebieden, zodat ik er niets om geef hoe spiritueel gevorderde geesten kijken en denken over het bewust doen van vichara in ieders eigen leven. Voor mij is het op geen enkele manier belangrijk hoe daar vanuit gevorderd spiritueel standpunt tegenaan wordt gekeken. Dit is wat ik zeker weet: iets anders werkt geenszins. De rest is alleen maar geklets.

We doen zeker al 5 000 jaar mee aan het spel van religieuze en spirituele aspiraties. We jagen  al net zolang op het lokaas en het lekkers dat ons in al die religieuze en spirituele uitingen wordt voorgehouden. En wat is het effect? Hoevelen van ons zijn er door al die spirituele arbeid, verwachtingen en begrippen, werkelijk in geslaagd die motor van hoop en vrees die ons voortdrijft tot staan te brengen? Hoeveel zijn dat er, afgezet tegen het aantal mensen dat reeds geleefd heeft en is gestorven, vergeleken met het aantal ogenblikken dat er sprake ie geweest van de opkomst van persoonlijk bewustzijn en het wegvallen ervan? Hoeveel? Hoeveel van ons zijn er geweest? Wie weet dat? Er zijn nu vast en zeker meer mensen dan ooit tevoren. De meeste mensen die ooit leefden, zijn ook nu levend. Laten we dus eens zeggen dat we nu met zes miljard zijn, misschien wel meer. Hoeveel van die zes miljard hebben een uitweg gevonden uit de absurditeit dat het leven vol ellende en verdriet is? Vijf? Tien? Honderd misschien? Duizend? Wat zou je zeggen als het er duizend op de zes miljard zouden zijn? Of tien miljoen van de zes miljard? Denk jij dat er in al die vijfduizend jaar tien miljoen van ons de weg naar huis hebben ontdekt door toedoen van spirituele en religieuze inspanningen? Dat zijn er niet bijster veel...

Daaruit valt op te maken dat er, hoe wonderschoon, hoe waarachtig, inspirerend, zoet of zalig en aantrekkelijk onze spirituele en religieuze discussies en verwachtingen ook waren, maar bar weinig goeds uit voort is gekomen. Je kunt dat ook opmaken uit het feit dat zelfs de meest verheven spirituele praktijken en leringen allemaal gericht zijn op individueel zelfbewustzijn. Ze zijn alle gericht op die bepaald werkplek voor de opbouw van onze identiteit, dat vrijheid belooft. Zelfs in die gevallen waarin duidelijk de centrale rol van begaanheid met bevrijding wordt onderkend en verkondigd, wordt gepredikt en onderwezen over een persoonlijk bewustzijn; het heeft allemaal te maken met het bieden van hulp en troost, het aanreiken van hulpmiddelen, ingrediënten en theorieën voor het project van de constructie van de persoonlijkheid. En heeft het ons goed gedaan? Niet veel. Het was allemaal prachtig en moet niet worden genegeerd, integendeel zelfs. Het was inspirerend en heeft ons blijdschap en schoonheid gebracht en dat mag allemaal gewoon doorgaan, maar het werkt niet.

We zijn er allemaal bij betrokken; het is onmogelijk dat slechts een enkel persoon vrij is. Dat is ondenkbaar. Er is sprake van slechts een menselijk bewustzijn. In tegenstelling tot de rest, is het doen van het enige dat werkt. Bij het aanvangen met de vichara is het geen vereiste dat je iets afweet van spiritualiteit, het vereist geen spirituele achtergrond om aan te vangen. Het is heel eenvoudig. De werkwijze is zo eenvoudig als wat: kijk naar jezelf. Probeer het. Kijk eens of je erachter kan komen waar ik het over heb. Kijk eens of er in je binnenste niet zoiets is als levendige, nieuwe en enthousiaste nieuwsgierigheid naar dit gegeven, de wens om jezelf te ontdekken, en niet om John Sherman op zijn woord te geloven, noch Nisargadatta, Ramana of Boeddha, doe het vanuit jezelf. Hoevelen van ons hebben het zelf gezien?

Alleen al de intentie om zelf naar jezelf te kijken — door jou, waar al deze toestanden om begonnen zijn, werpt vruchten af. Voor zover ik het kan zien, kan het niet misgaan. Het brengt niet een directe bevrediging, je belandt er niet door in een stroomversnelling. Je wordt er niet onmiddellijk door gered, het maakt geen korte metten met je verwarring, het bewerkstelligt niet het dagen van volledige helderheid, noch leegheid of wat dan ook. Het poetst het probleem weg, maar niet leven, noch de uiterlijke kenmerken ervan, ook niet de vorm, de schittering of stompzinnigheid ervan, noch haar schoonheid of lelijkheid. Het probleem is die knoop van hoop en angst die de kop opsteekt door het schijnbare feit dat "ik hier gevaar loop en moet zorgen dat ik hieruit kom of aan mezelf moet werken." De vichara maakt dat motortje van hoop en angst onklaar. De vichara voegt niets toe. Het verandert niets. Alles in het leven en alles in het bewustzijn verandert voortdurend. De vichara voegt daar niets aan toe, verandert daar niets aan. Voor eens en voor altijd vernietigt de vichara, brengt de vichara de drijvende kracht achter het project van de opbouw van een identiteit tot stilstand. Je zult bemerken —eigenlijk doe je dat al — je zult weten wat je ziet. Ik beloof je dat je het zelf zult ontdekken.

Het andere wonderbaarlijke gegeven over de vichara, anders dan zijn pragmatische bruikbaarheid, is dat, wanneer je slechts een keer, gedurende een tel, bewust en willens en wetens een glimp opvangt van dat wat ik je probeer te laten zien, het kijken vanzelf doorgaat totdat het probleem is verdwenen. Wel, eigenlijk dat het daarna voor altijd gewoon door, zoals altijd al het geval was, omdat er voor jou dan niets anders meer bestaat dan de vichara. Er bestaat voor jou dan niets anders meer dan eindeloos voortgaande evolutionaire ontwikkeling, dat uitdijen van bewustzijn in de werkelijkheid, van bewustzijn in jou. Jij bent niet je leven, je leven is jou. Je bent niet het bewustzijn, het bewustzijn is jou. Maar je moet zelf kijken, je moet het proberen. Je moet zoveel moeite doen als je kunt om tegemoet te komen aan de nieuwsgierigheid die in je binnenste opwelt. Je moet het zelf zien. Niemand kan het je geven en ook niet van je afpakken. Het is niets nieuws, niets speciaals en ik hoef er eigenlijk niets meer voor je aan toe te voegen. Kijk alleen maar naar jezelf en zie. En laat het me weten.

Ik hoop dat dit helpt. Ik sta altijd weer versteld wanneer mensen me vertellen dat de dingen die ik zeg, werkelijk helpen. Ik ben erg dankbaar dat dit het geval is en ik hoop dat alles wat ik vandaag nog zeg ook zal helpen. En als je met me wil praten, dan wil ik graag met jullie praten.

John, ik wil eigenlijk alleen maar kort verslag uitbrengen en je reactie erop vernemen. Het is allemaal nogal vreemd en tegelijkertijd fijn en ik weet eigenlijk niet goed wat ik erover moet vertellen. Ik weet zeker dat iedere omschrijving volkomen nutteloos is, zoals ik al in mijn brief heb aangegeven. Jij zei: "Als je door een beslagen bril kijkt, lijkt alles nogal hopeloos" en "het licht naar binnen laten vallen, doet het hem." Op dat moment had ik er geen idee van wat je bedoelde. Ik heb het gevoel dat het beeld dat we van onszelf hebben, van wat we denken te zijn, wordt geprojecteerd op die levenskracht en als die projectie weer wordt weggehaald, worden de dingen zichtbaar zoals ze zijn en al ons hele leven zijn geweest. Dit is zoals het is: je bent gewoon het middelpunt van alles en het is eenvoudig en alledaags en het is de enig juiste verklaring voor het leven zelf. In een van je toespraken vertel je dat het valse geloof een interpretatie is van die levenskracht, omdat "het iets wil" en als je ernaar kijkt zonder die overtuiging, zie je dat het gewoon die levenskracht is die voortdurend de aandacht verlegt. En je ziet dan dat jij, ondanks alles dat komt en gaat, nooit verandert. En je ziet dan ook, omdat jij nooit verandert, wie je altijd al bent geweest. Het is allemaal zo eenvoudig en zo gewoon en ik voel me een beetje een dwaas dat ik het steeds heb gezocht in al die glorieuze spirituele dingen. Ik leek wel gek, omdat jij ook al had gezegd dat er slechts een minuscuul stofje zit tussen jou en jouw ware aard waardoor ik me begon af te vragen: "waar heeft die John het toch over?" En nu zie ik volledig wat je bedoelde te zeggen en wanneer je het eenmaal in de gaten krijgt, wordt het onmogelijk om nog door het leven te worden lastig gevallen. Ik weet niet of ik nu aan het doorslaan ben, John, maar ik luister graag wat je hierover te zeggen hebt.

Ik ben het met je eens. Ik weet eigenlijk niet zo goed hoe ik hierop moet reageren, behalve dan met te zeggen dat wat je zegt, waar is. We spelen inderdaad mee met het opbouwen van een identiteit door die identiteit te projecteren op alles dat in het bewustzijn opkomt en verdwijnt. We projecteren: o, dat is goed en dat is frustratie en is niet goed. Dat is koud, dat is verkeerd en dat is warm, dus goed. Wij zijn echter degenen die al die identiteiten projecteren op de altijd voortstromende rivier van het bewustzijn. Op die manier gaat dat project maar door. We moeten  echter wel proberen het te onthouden, eraan vasthouden en het bij elkaar houden als een compact en handzaam pakketje. Om dat te gaan inzien, is er geen andere manier om dat tegen te houden, dan de vernietigen van de drijvende kracht erachter — dat gevoel dat je gevangen bent en in gevaar bent en van hoop en gevoelens van "mij" en "ik" en "ik". Totdat we beginnen met naar ons zelf te kijken. zelf, zonder iemands advies voor waar aan te nemen, is dat de wijze waarop het leven zich aan ons openbaart. Als je eenmaal de moeite neemt om direct naar jezelf te kijken, dan wordt daarmee ook het proberen begrijpen hoe het in het verleden allemaal in elkaar stak, erg vervelend. Tenzij je jezelf aantreft in een leven als dit, waarin het voor mensen soms nuttig kan zijn dat ik ze nog eens uitleg dat ze moeten proberen zich te herinneren hoe het was toen dat project van die identiteit-opbouw aan de gang was. Wanneer eenmaal de drijfveer, dat motortje verdwenen is, is het niet meer nodig nog te weten hoe het ook al weer was, of waarom, of waar het vandaan kwam of waar het naartoe ging. Jij bent hier. Kun je dat volgen?

Ja, John, dat was geweldig. En je zei het heel goed: we projecteren de identiteit op dingen die voortdurend komen en gaan. Wanneer dat eenmaal ophoudt heeft iedere beschrijving van dat project geen enkele betekenis meer. Je zei het al eerder, maar ik heb nooit begrepen waarom je het op die manier bracht. Die emotionele gehechtheid ook altijd maar te zoeken naar de zin of betekenis, verdwijnt. Toen je me vroeg om naar mezelf te kijken, kreeg ik het gevoel of iemand probeerde het tapijt onder mijn voeten weg te trekken; Het was eigenlijk zo simpel en zo smaakvol. Wat werkelijk gebeurde, was — en dit heb je ook gezegd e zoals gewoonlijk heb je daarmee gelijk — dat je zei dat je waarschijnlijk radeloos moet zijn. Ik had het gevoel in een draaimolen terecht te zijn gekomen met allemaal hetzelfde soort verklaringen en ik zei tegen mezelf: "OK, vergeet het allemaal maar en vertrouw erop dat je jezelf moet zoeken." De belangrijkste woorden van je toespraak maakten mij duidelijk dat "ik op de een of andere manier nooit veranderd ben." Dat gaf naar mijn mening de doorslag, omdat ik niet kon geloven dat ik niet was veranderd en door bij dat gevoel te blijven ging alles daardoor veel gemakkelijker. Je hebt altijd gezegd: "Dit leven krijg je omdat je dat wilt", alhoewel ik dat nooit begreep. Ik zou denken "hoe we ons toch al die haat en al die ellende, die lijdensweg, kwaadheid en wat dies meer zij, zouden wensen." Nu, in een ander licht bezien, weet ik precies wat je bedoelt, maar de taal stelt ons nu eenmaal niet in staat om het op een goede manier weer te geven. Dit leven is precies wat je altijd hebt willen hebben. Eigenlijk zijn mijn gedachten een beetje van slag, dus misschien ben ik wel een beetje aan het raaskallen... Alle complicaties zijn inmiddels ontward en dat is echt fantastisch. Ik denk dat al die spirituele toestanden opzij moeten worden gezet en dat je alleen maar naar jezelf moet kijken en dan komt alles op zijn pootjes terecht, zoals jij ook al aangeeft. Ik ben jou en Carla veel dank verschuldigd. Dank jullie wel.

Graag gedaan, hoor. Ik kan je niet vertellen hoe geweldig het is om dit allemaal van jou te vernemen, Venki.

***

Vandaag geniet ik echt van je gesprek, omdat er zoveel dingen in voorkomen waarover ik al een tijdje loop na te denken. Toch is er iets wat ik niet begrijp, iets wat je probeerde uiteen te zetten dat ik niet snap en ik vraag me af of je het nog wat meer zou willen toelichten. Het gaat over wat je zei over dat we de afgelopen vijfduizend jaar hebben gezocht naar individueel ontwaken, of individuele verlichting en dat we geen afgescheiden individuen zijn. Ik denk dat je daarmee zegt dat alles nu op een meer gezamenlijk plan zou moeten komen. Ook zeg je dat de vichara de weg is om dat te bereiken. Ik ben er niet helemaal zeker van op welke manier de vichara kan bijdragen aan de totstandkoming van dit collectieve bewustzijn, maar meer  een individueel bewustzijn tot gevolg heeft. Verbeter me maar als ik het bij het verkeerde eind heb.

Ik denk niet dat je het verkeerd hebt begrepen. Ik denk dat ik niet al te duidelijk ben geweest bij mijn poging dat te zeggen als ik wel zou wensen. Een van de gevolgen die deze ontmoetingen hebben, is dat ik ervan leer om te proberen het nog beter over het voetlicht te krijgen, dus dankjewel voor het naar voren brengen van dit punt. Het is mijn voortdurende ervaring dat er eigenlijk geen enkel individu is, dat bevrijding kan ervaren. Er is sprake van de evolutionaire opkomst van een gevoel van afgescheidenheid en gesepareerd bewustzijn, persoonlijk bewustzijn, zelfbewustzijn, zo je wilt. Van die evolutionaire tendens weten we zeker dat die heeft plaatsgegrepen in de menselijke wezens — en misschien wel in andere ook — maar dat weten we niet. De evolutionaire opkomst van het zelfbewustzijn brengt een gevoel teweeg van een individuele identiteit, een individueel wezen dat iets wil worden om hier geen pijn te hoeven lijden; een individu dat er behoefte aan heeft iets te worden waardoor het in staat is iets te bemachtigen wat hier wordt geboden. Die premisse is absoluut vals. Er is zeker het gevoel van zelfbewustzijn, maar dat is slechts een evolutionaire verschijning binnen het bewustzijn zelf. Het staat niet los van het bewustzijn zelf, dat voortdurend verandert, constant in beweging is, zich doorlopend ontwikkelt, van gedaante verandert en zich onophoudelijk tentoonspreidt.

Die veronderstelling is in dit geval afwezig, in dit aspect van dit gevoel van zelfbewustzijn. Natuurlijk bestaat het gevoel van een zekere scheiding als ik tegen jou iets zeg, waar je je ook bevindt. Er is sprake van het gevoel van jou als  "jij" en van mij als "ik", maar er is geen gevoel van persoonlijke bevrijding. De persoon zelf is een constructie die wordt gemaakt doot te gehoorzamen aan het toevallig aanwezige gevoel dat er behoefte is om mezelf te beschermen, iets te worden, mezelf samen te stellen tot een losstaande entiteit en dan te doen wat nodig is binnen de context van die entiteit teneinde die gezond en veilig en tevreden en helder en verlicht, enzovoort te maken. Zoals ik hier tegen jou zit te praten, is er iets aanwezig waarvan dat hele gevoel van zelfbewustzijn doordrongen is, hoewel er geen sprake is van een gevoel om iets willen doen of te willen worden (verlicht, gered, goed, beter of begripvol), iets dat gevoelens van pijn kent en weerstand ondervindt en frustraties heeft iets met gevoel voor goed en slecht en zo meer. Al die dingen hebben echter niet langer enige betekenis in dit leven, in dit aspect van het zelfbewustzijn. Ze zijn hier, omdat ik niet los sta van jou. Wanneer jij in verwarring bent, is er ook sprake van verwarring in de schepping van de mensheid. Als jij vol met haat zit, bestaat er haat in de schepping van de mensheid, in dat grotere aspect van de opkomst van het zelfbewustzijn in het bewustzijn. Als jij angst en haat, woede, agressie en ontzetting ervaart, zijn die projecties, geloofsovertuigingen en kenmerken ook aanwezig in de schepping van de mensheid. Ik sta niet los van de schepping van de mensheid. Ik ben het schepsel dat mensheid heet, net zoals jij.

Het hele gevoel van jou zelf als apart individu dat zelfstandige verlichting nastreeft, is helemaal het gevolg van die onderliggende veronderstelling van hoop en angst. Wanneer de motor van angst en hoop weggaat, verdwijnt daarmee ook het hele idee dat jij een schepsel bent dat die evolutionaire ontwikkeling doormaakt, en dat jij zou losstaan van de hele menselijke schepping. Hoe vaker de vichara wordt beoefend binnen de hele menselijke creatie, des te meer dit zal optreden binnen die creatie en zoveel te minder zal er in de schepping, die mensheid wordt genoemd, sprake zijn van geloof in angst, hoop, frustratie, ontevredenheid, haat, woede en meer.

Wat ik in dit verband opper, is uitsluitend gebaseerd op wat ik zie: de mensheid als creatie. Het is geen verzameling van schepsels. Het is één schepping, waarin deze plek, die ik aanduid met John Sherman, aanwezig is. Maar de geest van de mensheid is een. Je kunt je daartegen niet beschermen. Dat is nu precies wat bij een groot deel van die constructie van de identiteit wordt nagestreefd; er wordt getracht bescherming en veiligheid te creëren tegen die overstelpend grote hoeveelheid verwarring en onwetendheid van de menselijke schepping. Er wordt wanhopig geprobeerd het zelf te vernietigen uit naam van het zelf, wanhopig getracht van het zelf te krijgen waaraan veronderstelde behoefte bestaat en het zelf te versterken tot meerdere eer en glorie van het zelf. Wanneer je echter de mogelijkheid overweegt dat het geheel van de mensheid slechts een creatie binnen het bewustzijn is, dan zal je helder en duidelijk gaan inzien, denk ik zo, wat het is waarnaar ik wijs als ik zeg dat er geen sprake kan zijn van bevrijding van een enkel individu. Zolang er nog ideeën over angst en bezorgdheid in jou blijven rondtollen, blijven ze ook aanwezig in mij, omdat ik hetzelfde schepsel ben als jij. Ik ben de mensheid, net als jij. Kun je dat een beetje volgen?

Ik begrijp wat je bedoelt. Je zegt dat dit een proces van de evolutie is en als de kritische massa wordt bereikt, zal de eenheid van dit bewustzijn naar een hoger niveau, zoals jij dat zegt, worden getild, zodat het voortaan in ons allen aanwezig zal zijn. Totdat die kritische massa wordt bereikt, zal geen van ons echter vrij zijn. Niemand van ons zal vrij zijn, totdat we allemaal vrij zijn.

Ja, daar komt het ongeveer op neer. Het is in ieder geval zo dat jij, om te beginnen, in de geest waarmee jij het meest vertrouwd bent, jezelf kunt ontdoen van die onderliggende motor die al die ellende van de menselijke schepping aanjaagt. Denken dat jij daardoor echter veilig bent voor en beschermd bent tegen de totale menselijke geest, als zijnde een geest, is een van de oorzaken waarom we al zolang bezig zijn. Het is en blijft echter een evolutionaire kracht. Er is sprake van een evolutionair gebeuren en de verschijning van bewustzijn — dat de hele schepping omvat — is het eerste deel daarvan. De grote oerknal verwijst naar dat plotselinge ontwaken van het bewustzijn in de werkelijkheid, het plotselinge verschijnen van bewustzijn in de werkelijkheid. Dat is wat de hele schepping is.

De menselijke geest is deze evolutionaire beweging van de verschijning van het zelfbewustzijn in het het bewustzijn. Alles is bewustzijn. Bewustzijn is het geheel van de schepping. Een steen is ook bewust en wat ik daarmee bedoel te zeggen is dat een steen opwarmt op het moment dat hij in de zon ligt en als het weer omslaat koelt hij af, bepaalde kenmerken van die steen gedragen zich anders onder warme omstandigheden dan als hij koud is. Dat is bewustzijn. De hele schepping bestaat uit bewustzijn, maar voor zo ver ik weet is er in het geval van die steen geen sprake van het verschijnen die ongelofelijke eigenschap van het zelfbewustzijn, van zelfbesef. Wel is het zo dat er in het menselijk wezen een evolutionaire sprong voorwaarts heeft plaatsgegrepen. Op dit ogenblik heeft het enige tijd nodig om te bestendigen en zichzelf door het geheel van de schepping waarin het is verschenen, uit te drukken. Het heeft zichzelf tijd gegund, gezien vanuit het menselijke standpunt, maar eigenlijk maar heel weinig tijd als je dat vanuit het standpunt bekijkt van de eigenlijke ontplooiing van de evolutie van het bewustzijn in de werkelijkheid. Begrijp je dat? Helpt dat een beetje?

Ja, dat begrijp ik. Er kwam bij mij nog een andere gedachte op toen je het had over de oerknal als de geboorte van het bewustzijn. We zouden dat misschien kunnen beschouwen als een bevruchting en de geboorte volgt, zodra de mensheid als geheel ontwaakt.

Volgens mij is de schepping bewustzijn en het ontstaan van de schepping ten tijde van de oerknal, was de evolutionaire eruptie van het bewustzijn in de werkelijkheid en de manifestatie van het zelfbewustzijn in het menselijk bewustzijn was op haar beurt weer een andere evolutionaire uitbarsting binnen het bewustzijn zelf. Weet je, ik vind het niet erg om hierover te praten, maar we komen op een punt waar we proberen vergelijkingen te maken, terwijl die er eigenlijk niet zoveel toe doen. Bovendien proberen we iets te definiëren, hoewel de definitie niet is waar het allemaal om draait en ook dat is nauwelijks bruikbaar. Omdat alles wat ik zeg, en wat anderen door de hele geschiedenis van de mensheid ook al zeiden, niets anders is dan iets dat op jou slaat, een verhaal dat over jou gaat, is het enige dat werkelijk telt de uitnodiging aan jou om naar jezelf te kijken, om het zelf te ontdekken. Ik ben er absoluut zeker van dat je er nu wel van doordrongen begint te raken dat dit naar jezelf kijken die aanjager van ellende, lijden en afstand, van willen en niet kunnen krijgen en krijgen wat je niet wilt, in rook zal opgaan, wat ik ook zeg, welk verhaal ik ook ophang of wat anderen inmiddels hebben verkondigd. Uiteindelijk is alles wat ik zeg slechts een verhaal dat jou een context verschaft, waarmee ik probeer je over te halen bij jezelf te ontdekken dat in jou reeds die herboren en levendige nieuwsgierigheid naar je ware aard aanwezig is, die tot op heden geen genoegen heeft kunnen nemen met al die inspanningen die je jezelf gedurende je hele leven hebt getroost om te komen tot een bevredigende identiteit en verklaring te geven over je ware aard. Alles wat je in het verleden hebt ondernomen, heeft niet kunnen leiden tot bevrediging van die nieuwsgierigheid naar je eigen aard en die bevrediging komt er nooit door het trachten het te begrijpen, hoe sprekend of mooi dat ook mag zijn. Die bevredigende antwoorden komen ook niet voort uit enig inzicht, hoe opwindend en plezierig van inzichten ook mogen zijn.

De voldoening komt door naar jezelf te kijken en jij bent hier en nooit afwezig. Voor mij is de gehele schepping de vichara. De bewuste beoefening van de vichara zal alles feilloos bij je wegnemen. Het voegt niets toe, maar ontdoet ons van alles dat ons allemaal raakt.

Heel hartelijk bedankt. Ik denk dat ik begrijp wat je bedoeld te zeggen over de definities en de inzichten. Die komen voort uit wie we zijn, maar ze zijn beslist niet wie we zijn.

Het is overigens interessant, dat wanneer ieder van ons dit eens oprecht zou overwegen, we volgens mij met z"n allen zullen ontdekken dat begrip eigenlijk niets zal veranderen; begrijpen heeft geen effect, inzichten heeft geen gevolg en verandert ook niets. Zowel het begrijpen als het inzien zijn verschijnselen, gevoelsmatige verschijningen die lekker aanvoelen, als puzzelstukjes die voor een ogenblik in elkaar schijnen te passen. Maar de puzzel blijft slecht voor korte tijd intact en een samenhangend geheel, waarna hij weer uiteen valt. Inzicht is een andere plezierige sensatie die onuitgenodigd als een soort vibratie in ons opkomt en pakken we dan op en passen hem toe als een stuk gereedschap of grondstof voor ons eindeloze project om iets te worden. Heb je nog een vraag?

In Een Cursus in Wonderenstaat "Jouw begrip draagt niet zo heel erg veel bij aan de waarheid" en dat is maar al te waar. Dus, nogmaals, John, heel hartelijk bedankt.

Graag gedaan. Ja, dat klopt. Voor zover ik het kan inschatten, heeft begrip geen effect, behalve dat praktische begrijpen dat soms effect kan opleveren in het alledaagse leven, hoewel ik ook dat soms betwijfel. Ik denk dat het alledaagse leven eigenlijk gewoon zichzelf leeft en dat begrip iets is dat we eraan proberen toe te voegen om het allemaal een beetje te verzachten of zoiets.

Ik wil er altijd zeker van zijn dat ik dit tegen jullie zeg tijdens deze bijeenkomsten: ik ben door de tijd beter geworden in het spreken. Veel van de dwaze uitspraken die ik placht te bezigen, zijn ondertussen verdwenen. Carla en ik organiseren dit soort ontmoetingen met jullie nu al meer dan tien jaar en juist deze gesprekken hebben de aanwas van de vele spirituele begrippen, die waarschijnlijk in het verleden voor veel verwarring zorgden bij veel mensen die me opzochten, bij me weggenomen. Ik wordt meer ervaren terwijl de tijd verstrijkt en dat heb ik aan jullie te danken, jullie zijn mijn leraren. Jullie wijzen me altijd op wat nuttig is en op wat er niet toe doet; jullie zijn het die me informatie geven en aanwijzingen over wat bruikbaar is en wat niet.

Wanneer het waar is, dat dit leven voorziet in het opkomen van enig zelfbewustzijn binnen het bewustzijn, en jullie leven helpt bij de evolutionaire geboorte binnen het bewustzijn, is die dienstbaarheid uitsluitend gebaseerd en gegrondvest op al die gesprekken met jullie, op mijn pogingen een overzichtelijk en oprecht verhaal te vertellen.

Ik ben dus eigenlijk zeer erkentelijk voor jullie bijdragen in dit werk, dankbaar voor al jullie steun, voor jullie aandacht, jullie actieve betrokkenheid en jullie werk met mij. Ik dank jullie uit de grond van mijn hart voor jullie aandacht en tijd. Ik houd van jullie allemaal.

Vertaling uit het Amerikaans door Jan P. Smith, Zoetermeer, Nederland.

© 2009 John Sherman. Enkele rechten voorbehouden.

Terug